نسخه مناسب چاپ    ارسال به دوستان

گزارش مركز پژوهش‌هاي مجلس از وضعيت روغن خوراكي: نرخ روغن تصفيه شده 2 برابر روغن خام است! ( 26/04/1386 )
مركز پژوهش‌هاي مجلس شوراي اسلامي ضمن بررسي روند توليد، مصرف و واردات روغن نباتي به كشور، راهكارهايي براي كاهش وابستگي در اين عرصه ارائه داد.

به گزارش گروه دريافت خبر خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، دفتر مطالعات زيربنايي مركز پژوهش‌هاي مجلس شوراي اسلامي در پاسخ به درخواست احمد توكلي ـ نماينده تهران ـ با بررسي روند توليد دانه‌هاي روغني، روغن و كنجاله تصريح كرد كه توليد روغن نباتي در سال 1340 حدود 38 هزار تن بوده كه با 12 هزار تن روغن وارداتي نياز كشور تامين مي‌شده و به عبارتي 76/1 درصد خودكفايي در اين زمينه وجود داشته است اما مصرف سرانه روغن از 5/2 كيلوگرم در سال 1340 با جمعيت 20 ميليون نفري به 3/16 كيلوگرم با جمعيت بيش از 70 ميليون نفري در سال‌هاي اخير رسيده و افزايش نيافتن توليد روغن داخلي متناسب با رشد جمعيت موجب كاهش درصد سهم خودكفايي كشور شده به گونه‌اي كه ميزان مصرف روغن نباتي از 50 هزار تن در سال 1340 به بيش از 1400 هزار تن در سال 1384 افزايش يافته و واردات روغن نيز به بيش از يك ميليون تن رسيده است. بدين ترتيب با وجود اهميتي كه توليدات داخلي روغن، از نقطه نظر كشاورزي، صنعتي، بازرگاني، امنيت غذايي و آسيب‌پذيري دارد، متاسفانه اكثر تلاش‌ها تاكنون معطوف به تامين روغن از طريق واردات بوده و توجه و اقدام چاره‌ساز و موثري در زمينه حمايت از توليدات داخلي انجام نشده است.

مركز پژوهش‌هاي مجلس شوراي اسلامي، سپس با بيان اين مطلب كه پتانسيل‌هاي بالقوه، بالفعل و ظرفيت‌هاي لازم در تمام بخش‌ها از جمله بخش توليد دانه‌هاي روغني، فرآوري، روغن‌كشي و تصفيه روغن در كشور وجود دارد و با برنامه‌ريزي و به كارگيري بهينه امكانات و نيروهاي موجود مي‌توان توليد را افزايش و درصدي از وابستگي سنگين به واردات روغن نباتي را كاهش داد، افزود: از جمله موانع و مشكلات عمده موجود در بخش توليد دانه‌هاي روغني تصويب و اجرا نشدن طرح جامع و كاملي در اين زمينه است و هر چند در سال‌هاي اخير تلاش‌هايي از سوي وزارت جهاد كشاورزي به عمل آمده و طرح‌هايي تهيه و به مورد اجرا گذاشته شد‌ه‌اند اما به دلايل مختلف هيچ يك نتوانسته‌اند به طور كامل اجرا شده و به اهداف پيش‌بيني شده دست يابند.

اين گزارش سپس با بر شمردن مسائل و مشكلات پيش روي زارعان از جمله در زمينه‌هاي تامين به موقع نشدن نهاده‌ها از جمله كود و سم، همكاري نكردن سيستم بانكي در پرداخت تسهيلات و بيمه محصولات، بلاتكليفي در هنگام فروش و دريافت وجه محصول، شناخت ناكافي و در اختيار نداشتن اطلاعات فني در زمينه توليد دانه‌هاي روغني و كمبود ماشين‌آلات و ادوات كشاورزي افزود: مسائل اقتصادي توليد دانه‌هاي روغني نيز شامل اعلام به موقع نشدن نرخ خريد تضميني، خريد به موقع نكردن و پرداخت ديرهنگام و با تاخير زياد وجه محصول، ريسك‌پذير بودن به دليل اطلاع‌ نداشتن از اصول صحيح زراعت دانه‌هاي روغني، عملكرد كم يا به عبارتي برداشت ميزان كم محصول در واحد هكتار به دليل اطلاع‌ نداشتن از اصول صحيح كاشت، داشت و برداشت مي‌شود كه به ويژه عملكرد پايين توليد محصول در واحد هكتار موجب شده كه از نظر اقتصادي، زراعت دانه روغني قابل رقابت و برابري با زراعت‌هاي مشابه نبوده و از برنامه توليد حذف شود.

در بخش ديگري از گزارش مركز پژوهش‌ها با تشريح مسائل و مشكلات گريبانگير واحدهاي صنعتي فعال در زمينه روغن‌كشي و توليد روغن نباتي آمده است: به منظور حمايت از توليد دانه‌هاي روغني، اين محصول در زمره‌ي محصولات مشمول خريد تضميني قرار گرفته و به قيمت مصوب از كشاورزان خريداري مي‌شود. اين در حالي است كه اعتبار خريد تضميني محصولات كشاورزي بر اساس قانون مي‌بايد در بودجه سالانه پيش‌بيني و به دستگاه مباشر خريد، پرداخت شود اما در چند سال گذشته به علت پيش‌بيني نشدن و تخصيص نيافتن اين اعتبار و يا تخصيص كم و ديرهنگام آن، خريد دانه‌هاي روغني همواره با مشكل كمبود نقدينگي و پرداخت بسيار ديرهنگام وجه مربوطه مواجه بوده و اين وضعيت تبعات منفي زيادي بر توليد محصول به دنبال داشته است.

از سوي ديگر هزينه‌هاي زياد مراحل روغن‌كشي و تصفيه روغن باعث اختلاف قيمت بسيار زياد بين محصول اوليه و نهايي شده و خريداران دانه‌هاي روغني مدعي اقتصادي نبودن اين فعاليت بوده و براي خريد دانه‌هاي روغني به قيمت تضميني هر سال يارانه‌اي دريافت مي‌دارند به گونه‌اي كه در حال حاضر قيمت روغن تصفيه شده كه در اختيار مصرف كننده قرار مي‌گيرد، حدود دو برابر قيمت روغن خام (كه در محاسبات مربوط به سود و زيان روغن‌كشي از دانه لحاظ مي‌شود) است. در همين حال يارانه مورد نياز براي خريد دانه روغني داخلي نيز با وضع تعرفه بر واردات و استحصالات تامين مي‌شود. به اين صورت كه خريداران دانه‌هاي روغني داخلي مجاز به واردات خارجي با بخشودگي تعرفه هستند اما به علت نوسانات شديد قيمت دانه،‌ روغن و كنجاله در بازارهاي جهاني، اعمال تعرفه ثابت جهت تعادل بازار داخل و خارج هميشه كار ساز نبوده است.

دفتر مطالعات زيربنايي مركز پژوهش‌هاي مجلس شوراي اسلامي، در پايان پيشنهاد كرد كه قيمت توافقي فروش محصول با محاسبه هزينه‌ها و درآمد ناشي از فروش‌ فرآورده‌هاي نهايي دانه روغني از جمله كنجاله و روغن نباتي تصفيه شده،‌ هر سال توسط سازمان حمايت از مصرف‌كننده و توليدكننده تعيين شود و كارخانه‌هاي روغن‌كشي محصول را به قيمت توافقي از كشاورز خريداري كنند.

هم‌چنين هزينه تمام شده توليد محصول با لحاظ كردن هزينه‌هاي توليد و سود معقول توسط وزارت جهاد كشاورزي محاسبه و مابه‌التفاوت قيمت خريد توافقي و قيمت تمام شده مستقيما توسط وزارت جهاد كشاورزي به توليدكنندگان دانه به عنوان يارانه مستقيم پرداخت شود.

از سوي ديگر پيشنهاد شده كه اعتبار مورد نياز براي پرداخت يارانه مستقيم به كشاورز از محل وضع تعرفه بر واردات دانه تامين شود و تعرفه وضع شده در مورد دانه و استحصالات نيز حداقل يكسان باشد تا اثر وضع تعرفه بر كالاي اصلي در اثر وضع تعرفه متفاوت بر استحصالات خنثي شود و يا تشديد نشود.



توسط : Amirsaman Eskandari

نام
پست الكترونيكي